İyi huylu prostat büyümesi, özellikle orta ve ileri yaş erkeklerde sık görülen bir durumdur. Prostat bezinin büyümesi idrar kanalına baskı yapabilir ve hastada gece sık idrara kalkma, idrar akımında zayıflama, kesik kesik idrar yapma, mesaneyi tam boşaltamama hissi, ani sıkışma, idrar yaparken bekleme ve bazen tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları gibi şikayetlere yol açabilir.
HoLEP, “Holmium Laser Enucleation of the Prostate” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Holmium lazer ile prostat enükleasyonu” olarak çevrilebilir. Bu yöntemde amaç, iyi huylu prostat büyümesine bağlı olarak idrar kanalını tıkayan prostat dokusunu lazer yardımıyla kapsülünden ayırmak ve idrar yolunu rahatlatmaktır.
HoLEP ameliyatı kapalı yöntemle, yani idrar kanalından girilerek yapılır. Karından kesi yapılmaz. İşlem sırasında özel endoskopik cihazlar kullanılır. Büyümüş prostat dokusu lazer enerjisiyle doğal cerrahi sınırlarından ayrılır. Daha sonra mesane içine alınan bu doku özel cihaz yardımıyla küçük parçalara ayrılarak dışarı çıkarılır. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilebilir.
HoLEP’in en önemli avantajlarından biri, farklı prostat boyutlarında uygulanabilen etkili bir yöntem olmasıdır. Klasik TURP ameliyatı daha çok belirli büyüklükteki prostatlarda tercih edilirken, HoLEP büyük prostatlarda da açık ameliyata alternatif olarak uygulanabilir. Bu nedenle özellikle büyük prostat hacmi olan, uzun süredir ilaç kullanmasına rağmen rahatlayamayan veya idrar tıkanıklığı gelişen hastalarda güçlü bir seçenektir.
HoLEP kimlere uygulanabilir?
HoLEP, iyi huylu prostat büyümesine bağlı belirgin idrar şikayeti olan hastalarda değerlendirilebilir. Özellikle ilaç tedavisine rağmen yeterli rahatlama sağlanamayan, tekrarlayan idrar retansiyonu yaşayan, sonda takılmak zorunda kalan, mesane taşı gelişen, tekrarlayan kanama veya enfeksiyon geçiren, böbrek fonksiyonları etkilenmeye başlayan ya da mesanede belirgin boşaltım problemi olan hastalarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Ancak her idrar şikayeti prostat büyümesinden kaynaklanmaz. Bazı hastalarda mesane kası zayıflığı, aşırı aktif mesane, idrar kanalı darlığı, prostat kanseri, enfeksiyon veya nörolojik hastalıklar benzer şikayetlere neden olabilir. Bu nedenle HoLEP kararı verilmeden önce hastanın ayrıntılı ürolojik değerlendirmeden geçmesi gerekir.
Ameliyat öncesi değerlendirmede genellikle şikayetlerin süresi ve şiddeti sorgulanır. Parmakla prostat muayenesi, PSA testi, idrar tahlili, böbrek fonksiyon testleri, ultrasonografi, prostat hacmi ölçümü, idrar akım testi ve işeme sonrası mesanede kalan idrar miktarı gibi değerlendirmeler yapılabilir. Gerekli hastalarda sistoskopi, ürodinami veya prostat kanseri açısından ileri incelemeler de planlanabilir.
HoLEP ameliyatının olası avantajları nelerdir?
HoLEP ameliyatında büyümüş prostat dokusunun büyük kısmı anatomik plana uygun şekilde çıkarılabildiği için idrar kanalındaki tıkanıklığın kalıcı şekilde azaltılması hedeflenir. Kapalı yöntemle yapılması, dış kesi gerektirmemesi ve lazerin kanama kontrolüne katkısı önemli avantajlardır. Büyük prostatlarda açık ameliyata alternatif oluşturabilmesi, HoLEP’i güncel ürolojide öne çıkaran noktalardan biridir.
Birçok hastada ameliyat sonrası idrar akımında belirgin rahatlama, gece idrara kalkma sayısında azalma ve mesaneyi daha iyi boşaltma hissi elde edilir. Ancak iyileşme süreci kişiden kişiye değişebilir. Ameliyat öncesinde mesane uzun süre tıkanıklığa maruz kalmışsa, mesane kasının toparlanması zaman alabilir. Bu nedenle erken dönemde sık idrara çıkma, ani sıkışma veya hafif yanma gibi şikayetler görülebilir.
HoLEP sonrası hastanede kalış süresi ve sonda süresi hastanın genel durumuna, prostat büyüklüğüne, kanama durumuna ve cerrahın değerlendirmesine göre değişir. Bazı hastalarda kısa sürede taburculuk mümkün olurken, ek hastalıkları veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı olan hastalarda takip süresi uzayabilir.
HoLEP cinselliği etkiler mi?
HoLEP ameliyatından sonra sertleşme fonksiyonunun genellikle korunması hedeflenir. Ancak prostat ameliyatlarından sonra en sık konuşulması gereken konu meni çıkışındaki değişikliktir. HoLEP sonrası birçok hastada meni dışarı çıkmak yerine mesaneye doğru kaçabilir. Bu duruma retrograd ejakülasyon denir. Sağlık açısından çoğu zaman zararlı değildir, ancak çocuk sahibi olma planı olan hastalarda ameliyat öncesinde mutlaka konuşulmalıdır.
HoLEP prostat kanseri ameliyatı değildir
HoLEP, iyi huylu prostat büyümesine bağlı tıkanıklığın tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Prostat kanseri ameliyatı olan radikal prostatektomi ile aynı işlem değildir. Bu nedenle ameliyat öncesinde PSA değerlendirmesi, muayene ve gerekli görülürse prostat kanseri açısından ek incelemeler yapılmalıdır. HoLEP sırasında çıkarılan prostat dokusu patolojiye gönderilerek iyi huylu/kötü huylu hücre varlığı açısından incelenebilir.
HoLEP sonrası dikkat edilmesi gerekenler
Ameliyat sonrası ilk dönemde bol sıvı tüketimi, ağır kaldırmaktan kaçınma, kabız kalmama, kan sulandırıcı ilaçların hekim önerisine göre düzenlenmesi ve kontrol randevularına uyum önemlidir. İdrarda hafif kanama, yanma, sık idrara çıkma veya ani sıkışma erken dönemde görülebilir. Ancak yoğun kanama, pıhtı ile idrar yapamama, ateş, titreme, şiddetli ağrı veya idrar retansiyonu gelişirse gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Sonuç olarak HoLEP, iyi huylu prostat büyümesine bağlı idrar yolu tıkanıklığında modern, etkili ve kapalı cerrahi seçeneklerden biridir. Özellikle büyük prostatlarda, uzun süreli ilaç kullanımına rağmen rahatlamayan hastalarda veya sonda bağımlılığı gelişen durumlarda güçlü bir tedavi alternatifi olabilir. En doğru tedavi kararı; hastanın yaşı, prostat hacmi, PSA değeri, mesane fonksiyonu, ek hastalıkları, ilaç kullanımı ve beklentileri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kararı için üroloji uzmanı değerlendirmesi gereklidir.